Türkiye'de milyonlarca emeklinin gözü, 2027 yılında maaşlara yapılması beklenen artışlara çevrildi. Artan hayat pahalılığı karşısında emeklilerin gelirlerini yükseltmeye yönelik farklı formüllerin değerlendirildiği belirtilirken, gündemde 5 ayrı seçenek bulunuyor.

SSK ve Bağ-Kur emeklilerini yakından ilgilendiren seçenekler arasında seyyanen zam, enflasyonun üzerinde refah payı, prim gün sayısına göre farklı ödeme, 65 yaş üzerindekilere özel artış ve yılda iki kez refah payı verilmesi yer alıyor.

Hürriyet gazetesi yazarı Noyan Doğan'ın değerlendirmelerine göre, yapılması planlanan olası düzenlemede hem emekliler arasındaki gelir dengesinin korunması hem de Sosyal Güvenlik Kurumu bütçesine getirilecek yükün sınırlandırılması hedefleniyor.

3600 VE 9000 PRİM GÜNÜ ARASINDAKİ MAAŞ FARKI TARTIŞILIYOR

Emekli maaşlarında öne çıkan konulardan biri, yatırılan prim gün sayısına rağmen maaşlar arasındaki farkın oldukça düşük kalması.

Paylaşılan örneklere göre, 3600 prim günüyle emekli olan bir kişinin 23 bin 552 TL, 9000 prim günüyle emekli olan bir kişinin ise 24 bin 500 TL aylık aldığı belirtiliyor. Aradaki yaklaşık 948 TL'lik fark, uzun yıllar prim ödeyen emekliler açısından adalet tartışmasını beraberinde getiriyor.

Uzman değerlendirmelerinde, prim gün sayısı ve emeklilik yaşına göre yapılacak yeni bir düzenlemenin aylık bağlama oranları başta olmak üzere birçok parametreyi etkileyebileceğine dikkat çekiliyor. Böyle bir değişikliğin sosyal güvenlik sisteminde kapsamlı bir reform gerektirebileceği ifade ediliyor.

EMEKLİ MAAŞLARI İÇİN MASADAKİ 5 SEÇENEK

2027 yılına yönelik konuşulan düzenlemelerde beş farklı formül öne çıkıyor:

1. Tüm emeklilere seyyanen zam

İlk seçenek, emekli maaşlarına bir defaya mahsus olmak üzere 5 bin ile 10 bin TL arasında seyyanen artış yapılması. Örnek hesaplamada, yüzde 10'luk enflasyon artışına ek olarak 5 bin TL seyyanen ödeme yapılması halinde en düşük emekli aylığının yaklaşık 31 bin TL seviyesine çıkabileceği belirtiliyor.

2. Enflasyonun üzerine refah payı eklenmesi

Gündemdeki seçeneklerden bir diğeri refah payı verilmesi. 2027 yılının başında oluşacak 6 aylık enflasyon oranının üzerine 10 veya 15 puanlık refah payı eklenmesi ihtimali değerlendiriliyor.

Örnek hesaplamada yüzde 10 enflasyon artışına 10 puan refah payı eklenmesiyle toplam zam oranı yüzde 20'ye, 15 puan eklenmesiyle yüzde 25'e ulaşabiliyor.

Bu senaryoya göre 23 bin 552 TL olan en düşük emekli aylığı yüzde 20 artışla 28 bin 262 TL'ye, yüzde 25 artışla ise 29 bin 440 TL'ye yükselebiliyor.

3. 65 yaş üzerindeki emeklilere özel artış

Üzerinde durulan bir başka seçenek, 65 yaşını aşmış emeklilere daha yüksek oranda zam veya ilave destek sağlanması. Bu uygulamanın özellikle ileri yaştaki emeklilerin ekonomik koşullarını iyileştirmeyi amaçlayabileceği belirtiliyor.

Ancak yaşa göre farklı zam uygulanmasının, daha az prim ödeyerek emekli olanlarla uzun yıllar prim yatıranlar arasında yeni bir adalet tartışması oluşturabileceği değerlendiriliyor.

4. Prim gün sayısına göre farklı ödeme

Emeklilerin çalışma süreleri ve yatırdıkları primler dikkate alınarak farklı tutarlarda ek ödeme yapılması da seçenekler arasında bulunuyor.

Bu formülde 1800-3600, 4500-5400, 5000-5975, 7000-7200, 7200-9000 ve 9000 gün üzerindeki prim gruplarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

5. Ocak ve temmuz aylarında refah payı

Bir diğer formül ise yılda iki kez refah payı verilmesi. Buna göre Ocak 2027'de enflasyon artışının üzerine ek refah payı uygulanması, temmuz ayında ise ikinci 6 aylık enflasyon oranına ilave artış yapılması ihtimali konuşuluyor.

Bu yöntemin hayata geçirilmesi halinde emeklilerin yıllık gelir artışının enflasyonun üzerinde tutulması amaçlanabilir.

EMEKLİ MAAŞI HESAPLANIRKEN HANGİ KRİTERLER DİKKATE ALINIYOR?

Emekli aylığının belirlenmesinde sigortalının işe giriş tarihi, bağlı olduğu sigorta kolu, toplam prim gün sayısı ve çalışma hayatı boyunca SGK'ya bildirilen kazançları etkili oluyor.

SSK ve Bağ-Kur kapsamında emekli olanların aylık hesaplamalarında aylık bağlama oranı, prime esas kazançlar, enflasyon ve ekonomik büyüme verileri dikkate alınıyor.

Bu nedenle yalnızca prim gününün fazla olması her zaman daha yüksek emekli maaşı alınacağı anlamına gelmiyor. Uzun yıllar düşük ücret üzerinden prim bildirilen bir kişinin aylığı, daha az gün çalışmasına rağmen yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen başka bir emeklinin aylığından düşük olabiliyor.

SSK VE BAĞ-KUR'DA EMEKLİLİK İÇİN KAÇ GÜN PRİM GEREKİYOR?

Emeklilik şartları, sigortalının ilk işe giriş tarihine ve bağlı bulunduğu sigorta koluna göre değişiyor.

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan SSK'lılarda normal emeklilik için gerekli prim gün sayısı, sigortalılık başlangıcına ve diğer koşullara göre 5000 ile 5975 gün arasında değişebiliyor.

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlarda 7000 gün prim şartı uygulanırken, 1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olanlarda bu süre genel olarak 7200 gün olarak belirleniyor.

Kısmi emeklilikte ise 1999 öncesi sigortalılar için 3600 gün, sonraki dönemlerde 4500 veya 5400 gün gibi farklı şartlar bulunuyor. Yaş ve sigortalılık süresi koşulları da ayrıca değerlendiriliyor.

Bağ-Kur kapsamında emeklilikte ise 1999 öncesi sigortalılar için kadınlarda 7200, erkeklerde 9000 gün prim şartı bulunuyor. Sonraki dönemlerdeki sigortalılar için genel olarak 9000 gün şartı uygulanıyor. Kısmi emeklilikte 5400 gün seçeneği de bulunuyor.

9000 GÜNDEN FAZLA PRİMİ OLANLARIN MAAŞI NASIL HESAPLANIYOR?

Emekli aylığı hesaplanırken yalnızca toplam prim günü değil, çalışma hayatı boyunca elde edilen kazançlar da önem taşıyor.

Özellikle SSK ve Bağ-Kur emeklilerinde prime esas kazançların yüksekliği, aylık bağlama oranı ve çalışma dönemleri maaş üzerinde belirleyici oluyor.

Emekli Sandığı kapsamında bulunan kamu görevlilerinin aylıkları ise hizmet süresi, derece, kademe, ek gösterge ve unvan gibi kriterlere göre hesaplanıyor.

EMEKLİ MAAŞLARINDA YENİ DÜZENLEME NE ZAMAN YAPILACAK?

Emekli maaşlarına yönelik konuşulan beş formül, 2027 yılına ilişkin olası düzenleme seçenekleri olarak gündeme geliyor. Ancak söz konusu artış modelleriyle ilgili kesinleşmiş bir karar veya yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.

Milyonlarca emeklinin beklentisi, yapılacak artışların yalnızca enflasyon oranıyla sınırlı kalmaması ve uzun yıllar prim ödeyenlerle düşük prim gün sayısıyla emekli olanlar arasındaki gelir dengesinin gözetilmesi yönünde.

Kaynak: Haber Oku